Zbiory Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, zgromadzone jako świadectwo bogactwa i różnorodności kultur całego świata to jedne z największych i najciekawszych kolekcji etnograficznych w Polsce.

Kolekcja polska

Kolekcję polską tworzy zespół 54600 zabytków obrazujących najważniejsze dziedziny tradycyjnej kultury ludowej oraz dokumentacja współczesnej twórczości ludowej i naiwnej.

Zbiory z zakresu gospodarki podstawowej i rzemiosła, liczące blisko 13500 eksponatów, od początku powojennej działalności muzeum, gromadzone były głównie podczas terenowych eksploracji i badań. Budując kolekcję od podstaw, założono, że należy zgromadzić jak najpełniejszy zestaw przedmiotów należących do materialnego inwentarza wiejskich gospodarstw, odzwierciedlający samowystarczalny charakter gospodarki chłopskiej, w tym także zachowane i używane jeszcze współcześnie formy reliktowe. Obiekty pochodzą z ostatnich dwóch stuleci, najstarsze z początku XIX wieku i dokumentują najważniejsze aspekty związane z materialnym bytem ludności wsi. Do najbardziej rozbudowanych zespołów należy zaliczyć narzędzia rolnicze, wyroby związane z gospodarką pasterską, meble i sprzęty wyposażenia wnętrza. Szczególne znaczenie ma kolekcja ceramiki stanowiąca przegląd działalności wszystkich najważniejszych ośrodków garncarskich w Polsce.

Kolekcja folkloru to ponad 7200 muzealiów. Zbiór ten gromadzi przedmioty związane z wiejską obyczajowością doroczną i rodzinną oraz szeroko rozumianym życiem społecznym zbiorowości lokalnych. Jest to materiał ilustrujący procesy i zdarzenia zaliczane do kultury duchowej. Najliczniejszą grupę stanowią eksponaty związane z obrzędowością doroczną, w tym akcesoria kolędnicze: szopki (krakowskie, kukiełkowe, rzeźbiarskie), kostiumy, maski, gwiazdy; zbiór pisanek (ok. 2100 sztuk) reprezentujący różnorodność technik, materiałów, ornamentów zdobień. Odrębną część, należącą do najbogatszych tego typu kolekcji muzealnych w Polsce, stanowi, licząca ponad 650 obiektów, kolekcja polskich ludowych instrumentów.

Zbiory ubiorów i tkaniny tworzą reprezentatywne kolekcje strojów, tkanin dekoracyjnych i użytkowych, haftów i koronek z całej Polski. Zespół polskich strojów ludowych i tkanin należy do największych tego typu w Polsce. Liczy ponad 12500 obiektów. W gromadzeniu kolekcji położono nacisk na kompletowanie zestawów ubiorów, dążono do pozyskania zróżnicowanych typów regionalnych oraz ich odmian. Najbogatszą część stanowią stroje mazowieckie; kurpiowskie, łowickie we wszelkich odmianach, łącznie ze strojami dziecięcymi. Stroje uzupełniają elementy dekorujące, pośród których wyróżniają się koronki z Koniakowa czy haft na tiulu w stroju żywieckim. Dopełnieniem jest kolekcja biżuterii ludowej, będąca nieodłącznym elementem stroju odświętnego.

W kolekcji znajdują się wszystkie typy tkanin występujących w Polsce: pasiaki, kraciaki, tkaniny wieloniecielnicowe, przetykane oraz tkaniny dwuosnowowe, w tym najstarsze z II połowy XIX wieku. Tkaniny te mają regionalne nazwy np. łowickie nospy, wielkopolskie pstruchy, opoczyńskie koziołki i kuloski, kurpiowskie buronki czy spiskie kanafasy i rąbki.

Kolekcja polskiej sztuki ludowej i nieprofesjonalnej liczy ponad 16000 obiektów. Jest to w pełni reprezentatywny zbiór współczesnej rzeźby ludowej i naiwnej liczący ponad 3000 obiektów, dokumentujący dokonania najwybitniejszych twórców oraz działalność ośrodków rzeźbiarskich: łęczyckiego, sierpeckiego, łukowskiego, kutnowskiego oraz paszyńskiego. Zespół współczesnego malarstwa na szkle tworzą prace blisko 50 artystów. W kolekcji sztuki naiwnej wyróżnia się reprezentatywna, licząca 130 obiektów, kolekcja prac Nikifora, jednego z największych malarzy naiwnych świata. W zbiorze ponad 10000 wycinanek znajdują się wszystkie formy regionalne.
Muzeum posiada bardzo wartościową kolekcję dawnych obrazów dewocyjnych na papierze, płótnie, blasze i desce. Kolekcję dawnej rzeźby ludowej, obejmującą także kilkanaście kapliczek, liczącą blisko 600 zabytków, wyróżniają monograficzne zespoły wizerunków Matki Boskiej Skępskiej i Chrystusa Frasobliwego i Ukrzyżowanego. W zbiorze ludowej grafiki najcenniejszymi są 3 drzeworyty przypisywane warsztatowi w Łąkach Bratiańskich. oraz jedyny w zbiorach dwustronny klocek drzeworytniczy przypuszczalnie pochodzący z południowo-wschodniej Polski.

Kolekcja europejska

Kolekcja europejska liczy ponad 3400 muzealiów. Najliczniejsze zbiory pochodzą z Ukrainy (z wyodrębnioną kolekcją huculską - 676 eksponatów) oraz krajów bałkańskich (Bułgarii i Albanii - 713 eksponaty). Ponadto w jej skład wchodzą także zespoły obiektów z Białorusi, Litwy, Łotwy, Rosji, Słowacji, Macedonii, Węgier, Rumunii, Danii oraz mniejsze z obszaru innych państw europejskich. Obiekty zostały pozyskane od prywatnych zbieraczy, w ramach wymiany z innymi muzeami, a od roku 1990 także podczas terenowych eksploracji. Do ciekawszych kolekcji można zaliczyć bułgarską, w której skład wchodzą przedmioty codziennego użytku, oraz stroje (największy taki zbiór w Polsce ponad 20 ubiorów z różnych regionów Bułgarii) i akcesoria związane z obrzędowością rodzinną i doroczną, np. stroje Kukerów, Survakarów, związanych z żywymi i popularnymi do dziś obrzędami.
Nowością w kolekcji europejskiej jest tworzony zaledwie od kilka ostatnich lat zespół współczesnych dewocjonaliów z różnych miejsc pielgrzymkowych i centrów religijnych w Europie.